Wat kan Nederland op het gebied van vergrijzing leren van Japan, een super-aging society?

En wat heeft ons kleinste kamertje met Japan te maken? Tijdens de bijeenkomst over Japan van ZorgSaamWonen ging het hierover.

Het ging over bekende begrippen als community care, technologie en preventie. En ik kwam er weer een oude (on) bekende tegen, namelijk het Japans toilet.

Met dit toilet maakte ik voor het eerst kennis in 2017 tijdens een conferentie over seniorvriendelijke steden. Zo was er een uitstapje naar een seniorenappartement vol met technologische snufjes. Het appartement was onderdeel van een seniorencomplex en de gemeente had samen met bewoners één appartement ingericht om te onderzoeken of technologie bijdraagt aan welzijn. Het zal niet verbazen dat dat inderdaad het geval bleek. In het appartement was ook een modern Japans toilet, een technologisch hoogstandje met allerlei knopjes en muziekjes. Het toilet gebruiken was niet de bedoeling, dus hoe ik het had gevonden, bleef onbekend.

Jaren hoorde of zag ik niets meer hierover. Af en toe zocht ik op het internet om te ontdekken waar en hoeveel het gebruikt werd. De opbrengst was pover. Het Japans toilet was nauwelijks bekend, laat staan populair. Ik las vooral over het duurzame karakter als groot voordeel. Want je hebt geen toiletpapier meer nodig. Het Japans toilet poetst met een waterstraal je billen en droogt vervolgens met een soort föhn je achterwerk.

Niets over de voordelen die het Japans toilet kan hebben voor senioren.

Want vooral ouderen die minder mobiel zijn en wat stijver in hun gewrichten en bewegingen kunnen moeilijker bij hun eigen billen. Ik zag het bij mijn moeder. Verzorgenden maakten haar schoon na de stoelgang, omdat het haar zelf niet meer lukte. Het leidde er (mede) toe dat ze minder at, want dan hoefde ze minder. En ik vermoedde ook dat mijn vader, een lijvige man, zichzelf niet meer zo goed kon schoonmaken van achteren. Helaas rust er – ook bij mij – een taboe op het bespreken van wc-gebruik.

Was dat Japans toilet er toen maar geweest, als vanzelfsprekend, denk ik nu soms. Het had zoveel kunnen betekenen voor hun zelfstandigheid en waardigheid.

Vooral dát werd gelukkig ook genoemd tijdens de Japan-bijeenkomst. De meeste ouderen hebben er maar een hekel aan dat ze afhankelijk zijn anderen bij toiletgebruik, zo ongeveer het meest intieme dat er is. En zeker als dat gebeurt door steeds andere zorgmedewerkers. Dan kan een Japans toilet veel bijdragen aan het gevoel van zelfstandigheid, eigen regie en waardigheid. En ook zorgmedewerkers zou het veel tijd schelen, aldus een bestuurder uit de ouderenzorg.

En dan heb ik het niet eens over toiletten buitenshuis, in Nederland schrikbarend weinig. Wat dat betreft, hebben Japanse ouderen het beter. Doordat er veel toiletten zijn – schoon, gratis en innovatief – kunnen ze vrijwel overal zelfstandig naar het toilet. Noodgedwongen thuisblijven omdat je vreest geen toilet te kunnen vinden, komt nauwelijks voor.

Community care strekt zich ook uit tot in het kleinste kamertje.

Gelukkig hoor ik nu vaker over het Japans toilet. Mijn schoonbroer bijvoorbeeld heeft er sinds kort ook één en is er enthousiast over. Ze zijn nog wel duur, vertelde hij, maar voor hem geen probleem.

Binnenkort maar eens een keertje gaan proberen 😊.

Deze blog is geschreven door José van Berkum. Ze is communicatiedeskundige en gespecialiseerd in wonen, welzijn & technologie van senioren. Meer lezen van haar? Abonneer je dan gratis op deze blogsite.