Het begrip ‘voorzorgcirkel’ was alweer een tijdje buiten mijn beeld. Henk Genen introduceerde een jaar of vier geleden zijn nieuwe concept. Wat ik me herinner van de workshop die ik daarover bezocht,  is vooral het grimmige karakter dat Geene schetste: vergrijzing,  verpleeghuizen vol, we gaan ten onder. Dat resoneerde niet bij mij.

De ramp die ouderdom schijnt te zijn, zag ik gelukkig ook niet terug bij de deelnemers aan de workshop over leefcirkels, geïnitieerd door ANBO-PCOB en bedoeld voor leden.

De grote zaal van wijkcentrum ’t Hert in Nijmegen zat aardig vol, mensen hadden er zin in, het idee van de cirkels sprak duidelijk tot de verbeelding.

Het begrip ‘leefcirkel’ spreekt me meer aan dan ‘voorzorgcirkel’, hoewel het uitgangspunt van elkaar in de eigen buurt helpen met hand- en spandiensten wel hetzelfde is. Maar het heeft minder de associatie met zorg en meer met de veelzijdigheid van het leven van senioren. Het is niet louter een antwoord op het (dreigend) tekort aan zorgmedewerkers, maar komt ook voort uit de behoefte om van betekenis te blijven.

Hoewel de groeiende groep senioren en de afnemende zorgcapaciteit als realiteit blijft bestaan, is er méér in het leven dan zorg en dat is welzijn. Naar elkaar omkijken en elkaar helpen als dat nodig is, kan daaraan bijdragen. Leefcirkels passen dan ook perfect in de opkomst van concepten als vitale buurten en zorgzame wijken

Vrijwillig, niet vrijblijvend

Terug naar de bijeenkomst. De meeste senioren in de zaal hebben meer of minder een netwerk in de buurt, blijkt.  En hulp van hun man of vrouw, burenhulp en van (klein) kinderen, maar daar kun je niet altijd op rekenen. ‘We wonen nu nog met zijn tweeën, maar wat als straks mijn man overlijdt?’ vraagt mijn buurvrouw zich af. Een andere vrouw – het merendeel van de aanwezigen bestaat uit vrouwen – vertelt dat haar kinderen wat verder weg wonen. En bovendien – veel geknik uit de zaal – je wil je kinderen niet tot last zijn.

Vragen om hulp blijkt voor veel mensen lastig en ook daarom kan een leefcirkel een grote toegevoegde waarde zijn.

Want met mensen uit de leefcirkel spreek je af om elkaar te helpen. Deelname is vrijwillig, niet vrijblijvend. Iedereen kan wel wat: koken, voorlezen, de hond uitlaten, even mee boodschappen doen of naar de huisarts rijden, het gras maaien. En dat komt goed uit, want iedereen heeft verschillende behoeftes. Een lamp ergens indraaien is voor de één een fluitje van een cent, terwijl een ander niet op een trapje durft te staan.

Op loopafstand

Een leefcirkel bestaat uit tien tot vijftien mensen uit je eigen wijk of buurt, in ieder geval op loopafstand en is anders dan de voorzorgcirkel niet persé bedoeld voor gepensioneerden. Hoewel de verwachting wel is dat daar de meeste behoefte ligt, maar of dat zo is, zal blijken. Want ook voorlezen werd genoemd als een kwaliteit waarmee je iemand anders kunt helpen en dan zit je toch in een andere leeftijdsgroep.

Iedereen herkende zich wel in het verhaal van de leefcirkels. Maar hoe dan?

Dat bleek vooral ook afhankelijk van de omgeving. Want woon je bijvoorbeeld in een straat met vooral winkels of in een appartementencomplex. Ben je nieuw in de wijk of weet je precies waar alles zich afspeelt? Is er een wijkcentrum of niet? Zijn er professionals vanuit welzijn en gemeente die je kunnen helpen?

Eén van de mensen uit mijn groepje – ze was nog nieuw was in haar appartementencomplex -, dacht aan het schrijven van een brief en die in de bus doen. Een ander ging contact zoeken binnen het bestaande buurthuis, weer een ander ging medestanders zoeken en van daaruit uitbouwen.

En ik? Ik woon zelf in een wijk waar al veel gebeurd, ik ga dan ook contact zoeken met de aanwezige wijkverbinders en contact opnemen met de wijkkrant voor een artikel. Hopelijk kan ik zelf een actieve rol gaan spelen, want aan een goede buur heb je meer dan een verre vriend.

De bijeenkomst was interessant, er komen er nog veel meer overal in het land. Goed dan ANBO-PCOB nu tekent voor dit nieuwe concept, want als grootste belangenbehartiger van senioren hebben ze een groot bereik. En bijeenkomsten zoals die in Nijmegen bevorderen door de standaard presentatie uniformiteit, herkenning en meer uitwisseling.

Deze blog is geschreven door José van Berkum. Ze is gespecialiseerd in wonen, welzijn & technologie van senioren. Meer van haar lezen? Abonneer je dan gratis op deze blogsite. Voor contact: mail naar j.vanberkum@planet.nl