Aanschaf nieuwe technologie is vooral sociaal proces

webwinkel_oost_west_thuis_best“Daar ben ik nog te goed voor. Misschien als het niet anders kan”. De belevingswereld van ouderen is echt anders dan die van beleidsmakers en techneuten. Dat blijkt bijvoorbeeld als je hen vraagt of nieuwe technologie, zoals een computer of woningaanpassingen of valdetectie iets voor hen is.

Dat deed Sebastiaan Peek, onderzoeker bij Fontys Paramedische Faculteit. Hij wilde weten wat ouderen doet besluiten om nieuwe technologie in huis te halen en te gebruiken. Niet door hen eenmalig een vragenlijst voor te leggen, maar door vijftig 70+-ers  vier jaar lang regelmatig in hun eigen huis te interviewen over hoe het met hen gaat, wat er veranderd is, wat dat voor gevolgen heeft voor technologiegebruik. En met hen mee te lopen en te kijken in dat huis om te inventariseren wat er aan oude én nieuwe technologie voorhanden is, en waar het staat, en waarom het is aangeschaft. Oude technologie bestaat in het onderzoek uit bijvoorbeeld huishoudelijke apparaten, tv, radio, terwijl nieuwe technologie bestaat uit computer/tablet, domotica, robots die helpen bij dagelijkse taken etc.

En Peek vroeg dóór. Als een deelnemer werd bevraagd en bijvoorbeeld reageerde met de opmerking dat domotica mensen echt zo kunnen helpen, was de vervolgvraag “zou u dat zelf in huis willen hebben”. En dan blijkt al snel dat veel mensen het vooral voor anderen geschikt vinden, ‘die slechter zijn dan ikzelf’. En dat ze zelf pas eventueel gebruik zouden gaan maken van voorzieningen als het ‘echt niet anders kan’.

Psychologie van de oudere

Ouderen zijn niet of nauwelijks bezig met de vraag of technologie hen kan helpen langer zelfstandig te blijven wonen. Dat geldt vooral voor nieuwe technologie, zoals computer, alarmering, domotica etc. . Die is vaak nog te weinig bekend bij hen en beland dan al snel in de vergaarbak van ‘oud’, kwetsbaar etc.’.  En dat zijn ze zelf natuurlijk nog lang niet.

Dat verklaart meteen waarom het nog steeds niet wil zomeren met allerlei domotica toepassingen die voorhanden zijn: de communicatie hierover sluit niet of nauwelijks aan bij de belevingswereld van ouderen, hun waarden.

Zelfstandig zijn en blijven is voor ouderen erg belangrijk, evenals hun gezondheid en de communicatie met familie en vrienden. Tegelijkertijd hebben de meeste ouderen meer behoefte om te geven dan te nemen en deze asymetrie wordt in de hand gewerkt door technologie die ze niet kennen. En waarvoor ze hulp moeten vragen. En hun kinderen nog meer belasten. Zelfstandig willen blijven heeft daarmee een prijs, namelijk niet altijd open willen staan voor nieuwe apparaten, omdat het leren omgaan ermee juist verlies van zelfstandigheid betekent.

En zolang er alternatieven zijn, zoals een dochter die informatie opzoekt op het internet, is ma niet snel geneigd het zelf te hoeven leren.

Positieve stimulans

Wat trekt ouderen dan wél over de streep? Wanneer schaffen ze wél een tablet aan, of gaan ze denken aan domotica? Hun sociale omgeving blijkt daarin doorslaggevend. Zijn dochter of zoonlief zelf actief op bijvoorbeeld de computer, en willen ze ma graag helpen, dan is de kans groot dat er een computer in huis komt. En als de kleinzoon oma dringend vraagt om op Skype te gaan, omdat hij wel in contact wil blijven, maar niet mee zo vaak langs kan komen, dan is oma ook geneigd om dit te gaan leren.

Het onderzoek van Peek is waardevol, want ziet ouderen in hun eigen omgeving. Daar waar ze hun leven leiden, en waar nieuwe technologie maar één dingetje is. Een dingetje dat moet passen. Bij hun manier van denken, ervaren, en hun omgeving. En dan is techniek alleen verre van voldoende.

Dit blog is geschreven door communicatiewetenschapper  José van Berkum. Zij  is gespecialiseerd in ouderencommunicatie (www.vbcom.nl). Ze adviseert ondernemers, gemeenten en zorginstellingen bij de introductie en implementatie van nieuwe technologie.

 

Advertenties

Wat kunnen we van je leren?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s